START arrow PUBLIKACJE arrow BIESZCZADZKIE LOSY. BOJKOWIE I ŻYDZI
BIESZCZADZKIE LOSY. BOJKOWIE I ŻYDZI Drukuj Poleć znajomemu


Oficyna Wydawnicza APLA
Rzeszów - Krosno 2000

Książka w żadnej mierze nie pretenduje do miana pracy naukowej. Jest w niej co prawda wiele wskazań, dotyczących źródeł, i wiele cytatów, także kilka rozdziałów opracowanych na podstawie moich badań terenowych, ale starałem się nadać temu wszystkiemu kształt opowieści o historii dwóch społeczności: bojkowskiej i żydowskiej.

Kiedyś byli solą tej ziemi, bowiem Bojkowie - ruscy górale, stanowili 85% mieszkańców Bieszczadów, natomiast Żydzi - 10%. Historia Bieszczadów, pisana po II wojnie światowej, skrzętnie pomijała te wcześniejsze pięćset lat dziejów lub też manipulowała faktami albo je wręcz przemilczała. Dowodzą tego m.in. losy Terki i Zawadki Morochowskiej. "Bieszczadzkie losy" są pierwszym powojennym opisem historii Bieszczadów, także tej z okresu "Łun w Bieszczadach" i "Ogniomistrza Kalenia". W moim przekonaniu Bieszczady poprzez tragizm losów Bojków i Żydów zasługują na to, by potraktować je poważnie i nie czynić z ich historii propagandy utrwalania władzy ludowej, która nie tyle była ludowa, co sowiecka.

Książka ta uświadamia, jak kruche jest ludzkie jestestwo i pamięć o nim. Z cerkwi w Beniowej pozostała tylko podmurówka. Z kamiennej blizny odczytuję kształt świątyni. Trzy prostokątne nawy, półkoliście zamknięte prezbiterium i dwie zakrystie. W miejscu prystupu porzucony kamień w kształcie łodzi z wizerunkiem ryby, symbolem pierwszych chrześcijan. Cerkiew stała na wysokim brzegu Sanu. Rzeka, kamień i ryba. Jak blisko siebie to wszystko, więc może pogański to znak. W chwilach zadumy szukam w historii Bieszczadów rzeźbiarza tej ryby. Niedaleko stamtąd starożytny kupiec, podróżujący na północ po bursztyn, zgubił rzymską monetę. Może to on, czekając tu na tratwę, pozostawił po sobie ten ślad w kamieniu. Może uczynili go uczniowie Cyryla i Metodego, kiedy stawiali w Bieszczadach pierwsze krzyże. Po ich krzyżach pozostała tylko pamięć w nazwach szczytów - Chryszczata, Chrest. Krzyże zbutwiały, ryba wykuta w kamieniu przetrwała...

Nakład wyczerpany.


 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »