TEMATYKA ŻYDOWSKA W TWÓRCZOŚCI ANDRZEJA POTOCKIEGO Drukuj Poleć znajomemu

Andrzej Potocki, pisarz i dziennikarz, od wielu lat angażuje się w ochronę pamięci o wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej na terenach województwa podkarpackiego. Podejmował ją w działalności dziennikarskiej, realizując 24 filmy i reportaże filmowe dedykowane tej tematyce oraz nadal w działalności pisarskiej, w której spośród 30 książek swojego autorstwa 8 poświęcił różnym aspektom historii społeczności żydowskiej. Andrzej Potocki w obranych przez siebie dziedzinach aktywności zawodowej położył solidne podwaliny pod działania w zakresie aktywnej ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej, odkrywając przed zainteresowanymi wielowątkową wiedzę oraz pokazując wyjątkowy charakter współistnienia społeczności polskiej i żydowskiej w Polsce południowo-wschodniej.
31 maja 1978 r. w zabytkowej leskiej synagodze z mojej inicjatywy, wówczas dyrektora Bieszczadzkiego Domu Kultury, otworzono Bieszczadzką Galerię Sztuki, która funkcjonuje do chwili obecnej. W 1987 r. z młodzieżą, jako nauczyciel historii Liceum Ogólnokształcącego w Lesku, odnowiliśmy kilkanaście polichromii na macewach leskiego cmentarza żydowskiego.
W bezpośredniej styczności z czytelnikami podczas spotkań autorskich uczy tolerancji i wzajemnego szacunku popularyzując encyklopedyczną wiedzę o historii Żydów w wymiarze podkarpackim. W 2012 r. decyzją Ambasady Izraela w Warszawie, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, Funduszu Michaela Traisona dla Polski, Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego Andrzej Potocki otrzymał dyplom honorowy „Chroniąc Pamięć” za zaangażowanie w zachowanie dziedzictwa polskich Żydów. Dwa jego filmy „Galicyjskie judaica” oraz „21 Adar w Leżajsku” włączono do zasobów Steven Spielberg Jewish Film Archive w Jerozolimie, a filmowa opowieść o rodzinie Kuchtów z Królika Polskiego, która uratowała podczas Holocaustu żydowską rodzinę Pinkasów pt. „Pięć razy ocalili świat” zasiliła archiwum Instytutu Jad Waszem w Jerozolimie jako „ważne świadectwo w dokumentowaniu bohaterskich czynów Polaków ratujących przedstawicieli społeczności żydowskiej podczas II wojny światowej”.

W 2017 r. ukazały się dwie książki Andrzeja Potockiego traktujące o historii Żydów – „Bieszczadzkie judaika” oraz „Zaginiony świat bieszczadzkiego kresu”. Pierwsza z to monografia społeczności żydowskiej na terenie Bieszczadów i wraz z książkami „Słownik biograficzny Żydów z Podkarpackiego” oraz „Śladami chasydzkich cadyków w Podkarpackiem” stanowi tryptyk poświęcony podkarpackim Żydom. Druga pokazuje współistnienie społeczności żydowskiej w wielonarodowym tyglu Bieszczadów. Andrzej Potocki w 1993 r. jako pierwszy opracował przewodnik po dziedzictwie żydowskim pt. „Podkarpackie judaika”. Monumentalnym dziełem mającym istotne znaczenie w kontekście otwierania bramy pamięci o dziejach społeczności żydowskiej miała książka pt. „Żydzi w Podkarpackiem” jako efekt ponad czteroletniego poszukiwania śladów wielowiekowej obecności Żydów w krajobrazie kulturowym Polski południowo-wschodniej i przez wielu badaczy oraz regionalistów traktowana jako materiał źródłowy. Ukazanie się pierwszej monografii lokalnej społeczności żydowskiej w Podkarpackiem wydanej po Holocauście pt. „Żydzi rymanowscy” stało się istotnym przyczynkiem do odradzania się w lokalnej społeczności pamięci o swoich żydowskich sąsiadach i skutkowało organizowanymi od dekady Dniami Pamięci o Żydowskiej Społeczności Rymanowa. Działalność filmowa Andrzeja Potockiego w zakresie tematyki żydowskiej to przede wszystkim filmy dokumentujące materialne pozostałości obecności Żydów w regionie podkarpackim oraz zachowane w pamięci wspomnienia tak ocalałych z Holocaustu, jak i świadków tamtych wydarzeń. Na szczególną uwagę zasługuje film dokumentalny pt. „Miasteczko Rymanów, main sztetełe Rymanow”, który stanowi całościową opowieść o dziejach żydowskiej społeczności Rymanowa opatrzoną unikatowymi zdjęcia i fragmentami archiwalnych filmów.

Książki:

  1. Podkarpackie judaica, Brzozów 1993
  2. Bieszczadzkie losy, Bojkowie i Żydzi bieszczadzcy, Krosno 2000
  3. Żydzi rymanowscy, Krosno 2000
  4. Żydzi w Podkarpackiem, Rzeszów 2004
  5. Bieszczadzkie Judaica 2007
  6. Śladami chasydzkich cadyków w Podkarpackiem, Rzeszów 2008, (planowane wznowienie 2018)
  7. Słownik biograficzny Żydów z Podkarpackiego,  Rzeszów 2010
  8. Bieszczadzkie judaica od Sanoka po Sianki, Rzeszów 2017
  9. Zaginiony świat bieszczadzkiego kresu. Bojkowie, Żydzi, Polacy, Niemcy, Cyganie, Rzeszów  2013, 2015, 2017.

Filmy:

  1. Galicyjskie judaica TVP 1995 
  2. Kadisz w Głogowskim Borze TVP 1996 
  3. Żydzi w Lesku TVP 1996 
  4.  Leskie judaica TVP 1996 
  5. Sprawiedliwi wśród narodów świata TVP 1996 
  6. Odnalezione macewy TVP 1996
  7. 21 Adar w Leżajsku TVP 2000 
  8. Chasydów powroty do źródeł TVP 2000
  9. W poszukiwaniu sprawiedliwych TVP 2000 
  10. Tak mało wiemy o sobie TVP 2001 
  11. Bieszczadzkie judaica TVP 2002 
  12. Kamienie wołać będą TVP 2002
  13. Wołanie kamieni TVP 2006
  14. Zachować pamięć TVP 2006 
  15. Gehinom znaczy piekło TVP 2006 
  16. Wciąż pamiętam ich twarze TVP 2006 
  17. Kamień pamięci TVP 2007 
  18. Została tylko pamięć TVP 2008 
  19. Strażnik pamięci TVP 2008 
  20. Chasydzkie śpiewogry TVP 2010 
  21. Miasteczko Rymanów, mein sztetełe Rymanow TVP 2010 
  22. Pięć razy ocalili świat TVP 2010 
  23. Najwierniejsi z wiernych TVP 2011
  24. Rózia z rzeszowskiego getta TVP 2011
  25. Miasteczko Rymanów, mein sztetełe Rymanow TVP 2017 wersja rozszerzona
 
następny artykuł »